28 grudnia 2009 r. | Nowa substancja słodząca – neotam.

W ostatnich dniach w Dzienniku Urzędowym UE opublikowano Dyrektywę Komisji 2009/163/UE z dnia 22 grudnia 2009 r. zmieniającą dyrektywę 94/35/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie substancji słodzących używanych w środkach spożywczych w odniesieniu do neotamu. Celem nowego aktu prawnego jest aktualizacja wykazu dozwolonych do stosowania w żywności substancji słodzących, poprzez dopisanie do niego neotamu. Ta nowa substancja słodząca uzyskała pozytywną opinię EFSA dotyczącą jej bezpieczeństwa dla zdrowia i otrzymała numer E 961. W załączniku do ww. dyrektywy znajduje się wykaz środków spożywczych, do których może być dodawany neotam oraz jego maksymalne dopuszczalne dawki. W celu ułatwienia wprowadzania do obrotu i stosowania nowej substancji dodatkowej postanowiono, że środki spożywcze zawierające neotam i zgodne z nową dyrektywą, mogą być wprowadzane do obrotu już od daty jej wejścia w życie.

23 grudnia 2009 r. | Dieta na miarę? - artykuł w Wiedzy i Życiu.

W grudniowym numerze miesięcznika „Wiedza i Życie” został opublikowany artykuł zatytułowany „Dieta na miarę?” autorstwa Joanny Ziembickiej, doradcy IGI Food Consulting. Nutrigenomika, o której mowa w artykule, jest nową, intensywnie rozwijającą się dziedziną nauki, badającą interakcje składników żywności z czynnikami genetycznymi oraz wpływ tych składników na rozwój chorób. Tekst stanowi rozważania m.in. na temat koncepcji zindywidualizowanych diet, tj. takich, które są dopasowane do materiału genetycznego konkretnego pacjenta. Czy rzeczywiście żywność, którą spożywamy, ma istotny wpływ na rozwój schorzeń dietozależnych? A może to geny odgrywają tu decydującą rolę? Próbę odpowiedzi na te i inne pytania znajdą Państwo w we wspomnianym artykule. Zapraszamy do lektury!

21 grudnia 2009 r. | Wiśnia nadwiślanka 15. polskim produktem rolnym chronionym przez Unię Europejską.

W dniu 16 grudnia br. w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej opublikowane zostało rozporządzenie Komisji (WE) nr 1232/2009 z dnia 15 grudnia 2009 r. rejestrujące nazwę „Wiśnia nadwiślanka (ChNP)” w rejestrze chronionych nazw pochodzenia i chronionych oznaczeń geograficznych. „Wiśnia nadwiślanka” jest kolejnym, po bryndzy podhalańskiej i oscypku, polskim produktem zarejestrowanym w Unii Europejskiej jako Chroniona Nazwa Pochodzenia.

Wiśnia nadwiślanka wytwarzana jest na obszarze pasa nadwiślańskiego obejmującego województwa: mazowieckie, świętokrzyskie i lubelskie. Obszar ten charakteryzuje się szczególnymi warunkami glebowo-klimatycznymi, co decyduje o wyjątkowych cechach i wysokiej jakości „wiśni nadwiślanki". Ponadto, wpływ na właściwości owoców wiśni mają lokalni producenci, którzy dostosowali metody upraw do specyficznych warunków środowiskowych panujących na tym obszarze. Rozporządzenie nr 1232/2009 wchodzi w życie dwudziestego dnia po publikacji, czyli 5 stycznia 2010 r.

18 grudnia 2009 r. | Pierwsze oświadczenie zdrowotne z zastrzeżonymi danymi naukowymi.

W Dzienniku Urzędowym UE została dzisiaj opublikowana Decyzja Komisji z dnia 17 grudnia 2009 r. zezwalająca na wydanie oświadczenia zdrowotnego dotyczącego wpływu rozpuszczalnego w wodzie koncentratu pomidorowego na agregację płytek krwi oraz udzielająca ochrony zastrzeżonych danych na mocy rozporządzenia nr 1924/2006 PE i Rady. W związku z faktem, że zezwolenie uwzględnia ochronę danych naukowych, stosowanie tych danych oraz innych informacji zawartych w badaniach wymienionych w załączniku do Decyzji jest ograniczone na rzecz wnioskodawcy w okresie pięciu lat od daty wydania zezwolenia. Od dnia dzisiejszego firma Provexis Natural Products Ltd, która jest adresatem Decyzji, będzie mogła stosować oświadczenie o treści: „Rozpuszczalny w wodzie koncentrat pomidorowy I i II pomaga w utrzymaniu normalnej agregacji płytek krwi, co przyczynia się do zdrowego przepływu krwi”. Obowiązkowe będzie przekazanie konsumentom informacji, że korzystny wpływ występuje w przypadku spożywania codziennie 3 g rozpuszczalnego w wodzie koncentratu pomidorowego I lub 150 g rozpuszczalnego w wodzie koncentratu pomidorowego II w 250 ml lub mniejszej ilości soków owocowych, napojów aromatyzowanych lub napojów na bazie jogurtu (o ile nie są mocno pasteryzowane).

17 grudnia 2009 r. | Fanta słodzona stewią na francuskim rynku.

Francja jako pierwszy kraj członkowski Unii Europejskiej zaakceptowała 97%-owy ekstrakt rebaudiozydu A pozyskiwany ze stewii (Stevia Rebaudiana Bertoni), rośliny będącej źródłem naturalnie słodkich związków. Glikozydy występujące w stewii są kilkaset razy słodsze od sacharozy i bezkaloryczne, co sprawia, że mogą stać się bardzo obiecującą alternatywą dla cukru oraz syntetycznych substancji słodzących. Produkty na bazie stewii są obecnie dostępne np. na amerykańskim i australijskim rynku, jednak nie zostały dopuszczone do obrotu w UE. Wynika to z braku, jak dotychczas, wystarczających danych potwierdzających ich bezpieczeństwo dla zdrowia. Wnioski o wpisanie Stewii na listę nowej żywności czekają już na rozpatrzenie przez KE. Rząd Francuski wykorzystał jednak możliwość czasowego wprowadzenia do obrotu nowego składnika przed jego oficjalnym zaakceptowaniem przez KE. Nowa Fanta Still słodzona rebaudiozydem A pojawi się na francuskim rynku na początku nowego roku.

14 grudnia 2009 r. | Wizerunek owocu/warzywa na etykiecie środka spożywczego.

Na polskim rynku spożywczym bardzo wiele produktów opatrzonych jest wizerunkiem owoców lub warzyw. Kwestia możliwości stosowania takich wizerunków na etykiecie środków spożywczych nie jest uregulowana wprost w przepisach prawa żywnościowego. Z tego względu każde Państwo członkowskie opracowuje interpretacje w tym zakresie. Obecnie wiele produktów nie spełnia aktualnych warunków umożliwiających umieszczenie owocu/warzywa na etykiecie. Od dnia 20 stycznia 2011 r. rozpocznie się okres stosowania Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie środków aromatyzujących i niektórych składników żywności o właściwościach aromatyzujących, które wprowadza zmiany m.in. dotyczące definicji aromatów. Spowoduje to konieczność zmiany aktualnej interpretacji w sprawie wizerunku owocu/warzywa w oznakowaniu i prezentacji żywności.

11 grudnia 2009 r. | FDA o dietetycznym środku spożywczym dla przyszłych mam.

Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) wysłała ostrzeżenie do firmy Pan American Labs dotyczące nielegalnego wprowadzenia do obrotu produktu leczniczego.

Produkt jest przeznaczony dla kobiet planujących zajść w ciążę, kobiet w ciąży (wliczając w to ciąże wysokiego ryzyka) oraz po porodzie, które mają szczególne zapotrzebowanie na określone witaminy i związki mineralne. Produkt ten oznakowany jest jako „żywność lecznicza” (odpowiednik środka spożywczego specjalnego przeznaczenia żywieniowego), czyli żywności specjalnie skomponowanej i przeznaczonej do leczenia i prowadzenia pacjentów, których wymagań żywieniowych nie jest w stanie pokryć zbilansowana dieta.

Zdaniem FDA nazwanie produktu „żywnością leczniczą” jest niezgodne z wytycznymi wskazanymi przez ww. ustawę, a zatem jednoznacznie ją narusza. Skutkiem braku natychmiastowej korekty oznakowania produktu może być wstrzymanie produktu w obrocie a nawet wkroczenie na drogę sądową.

4 grudnia 2009 r. | Nowelizacja ustawy a suplementy diety - niekorzystne zmiany.

Na posiedzeniu w dniu 1 grudnia br. Sejmowa Komisja Zdrowia rekomendowała przyjęcie niekorzystnej dla przedsiębiorców poprawki do rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Poprawka przewidywała m.in., że o losach postępowania wyjaśniającego rozstrzygać będzie (URPL). 2 grudnia br. Sejm 421 głosami „za” przyjął tą poprawkę i uchwalił ustawę.

Poprawka zgłoszona w trakcie prac nad ustawą z inspiracji strony rządowej utrzymuje pierwotną zasadę obowiązkowego zaciągania przez GIS opinii URPL w przypadku przeprowadzania postępowania, mającego na celu wyjaśnienie, że środek spożywczy objęty powiadomieniem nie spełnia wymagań produktu leczniczego. Jednak opinia URPL ma być wiążąca dla GIS oraz, tak jak obecnie, odpłatna. Ponadto, opinie Zespołu do Spraw Suplementów Diety mają być nieodpłatne i niewiążące, a opinie jednostek naukowych niewiążące.

3 grudnia 2009 r. | Raport w sprawie kontroli wybranych środków spożywczych.

W dniu dzisiejszym podczas konferencji prasowej został przedstawiony Raport „Konsument na rynku artykułów żywnościowych”. Jest to dokument prezentujący wyniki kontroli Inspekcji Handlowej w roku bieżącym i dotyczy oceny m.in. następujących parametrów: cech organoleptycznych, fizycznych i chemicznych, prawidłowości oznakowania, zawartości netto, warunków przechowywania. Kontrola objęła: produkty mleczne, mięsne i rybne oraz miód. W przypadku mleka i przetworów mlecznych skontrolowano 2 412 partii. Ze względu na nieprawidłowe oznakowanie lub jakość zakwestionowano 328 partii. Pod względem jakości najwięcej zastrzeżeń dotyczyło masła, serów dojrzewających i twarogowych. Błędy w oznakowaniu dotyczyły nazywania „masłem” lub „serem” produktów, które ze względu na swoje parametry nie mogą być tak nazywane. Stwierdzono też bezprawne oznakowanie nazwą prawnie chronioną (m.in.: oscypek, bryndza podhalańska, feta). Wśród wszystkich skontrolowanych partii największą ilość zakwestionowano w kategorii ryby i przetwory rybne (32,2%). Jednak w stosunku do roku ubiegłego ilość zakwestionowanych partii spadła (40,7%). Pogorszyła się jakość miodu ponieważ odsetek zakwestionowanych partii wzrósł z 19,3% w zeszłym roku do 22,5% w roku bieżącym. Podobna sytuacja dotyczy mięsa i przetworów mięsnych w roku 2008 - 8,7%, a w bieżącym 17,7%. 19,4% to odsetek partii produktów zakwestionowanych dla mleka i przetworów mlecznych (w 2008 r. 16%).

1 grudnia 2009 r. | Nowe składniki i ich formy chemiczne w suplementach diety.

W dniu dzisiejszym zostało opublikowane rozporządzenie Komisji nr 1170/2009 zmieniające dyrektywę 2002/46 Parlamentu Europejskiego i Rady oraz rozporządzenie 1925/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do wykazów witamin i składników mineralnych oraz ich form chemicznych, które można dodawać do żywności, w tym do suplementów żywnościowych. Rozporządzenie zawiera listę witamin, składników mineralnych i ich formy chemiczne, które można stosować w produkcji suplementów diety, a także formy chemiczne witamin i składników mineralnych, które można dodawać do żywności. EFSA poddał ocenie nowe formy chemiczne witamin i składników mineralnych. Substancje, które otrzymały pozytywną opinię naukową, i które spełniają wymogi ustanowione w dyrektywie 2002/46 oraz w rozporządzeniu 1925/2006 zostały włączone do odpowiednich wykazów w tych aktach prawnych. Konsekwencją przyjęcia rozporządzenia 1170/2009 jest zmiana dyrektywy 2002/46/WE oraz rozporządzenia (WE) nr 1925/2006. Rozporządzenie 1170/2009 wejdzie w życie 21 grudnia br.

23 listopada 2009 r. | Suplementy diety. Selen - niekorzystny wpływ na zdrowie

Spożywanie suplementów diety zawierających selen może być przyczyną zwiększenia poziomu cholesterolu o 10% - podają najnowsze wyniki badań. Badanie przekrojowe na grupie uczestników National Diet and Nutrition Survey w latach 2000-2001 wykazało, że wśród osób mających wyższy poziom selenu w osoczu (powyżej 1,2 µmol/L) zaobserwowano podwyższenie średniej całkowitego poziomu cholesterolu o 8%. Jednocześnie o 10% podniósł się poziom cholesterolu nie-HDL (non-HDL), co jest najczęściej powiązane z chorobami serca. Prawie połowa badanych wskazała, że regularnie spożywa suplementy diety. W ostatnich opiniach EFSA potwierdził, że selen może przyczynić się do ochrony DNA, białek oraz tłuszczów przed szkodliwymi efektami utlenienia, prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego, tarczycy oraz spermatogenezy. Jednocześnie odrzucone zostały uzasadnienia dotyczące wpływu spożycia selenu na funkcje poznawcze, właściwe funkcjonowanie prostaty oraz na funkcjonowanie serca i naczyń krwionośnych.

16 listopada 2009 r. | „Barwniki z Southampton” nie mają wpływu na aktywność i skupienie uwagi u dzieci? Nowe opinie EFSA.

W ostatnich dniach panel EFSA zajmujący się substancjami dodatkowymi do żywności opublikował opinie dotyczące bezpieczeństwa 6 barwników, które są podejrzewane o wywoływanie negatywnego wpływu na aktywność i uwagę u dzieci. W wyniku przeprowadzonej oceny EFSA postanowił obniżyć aktualne ADI dla trzech z sześciu barwników, tj. dla: żółcieni pomarańczowej - E 110, żółcieni chinolinowej (E 104) i pąsu 4R (E 124). Dla pozostałych trzech ADI pozostanie bez zmian. Powtórna analiza dostępnych wyników badań wykazała, że jedynie tartrazyna może wywoływać podrażnienie skóry u niewielkiej grupy osób szczególnie wrażliwych na ten związek. Ponadto Panel ANS doszedł do wniosku, że na podstawie aktualnych danych nie da się wykazać jednoznacznego związku pomiędzy spożywaniem poszczególnych barwników a negatywnym wpływem na aktywność i skupienie uwagi u dzieci.

12 listopada 2009 r. | Nowa żywność - kolejne decyzje Komisji Europejskiej

We wczorajszym Dzienniku Urzędowym UE zostały opublikowane dwie decyzje Komisji Europejskiej:

• Decyzja Komisji (2009/826/WE) z dnia 13 października 2009 r. zezwalająca na wprowadzenie do obrotu wyciągu z liści lucerny (Medicago sativa) jako nowego składnika żywności zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 258/97 Parlamentu Europejskiego i Rady, oraz
• Decyzja Komisji (2009/827/WE) z dnia 13 października 2009 r. zezwalająca na wprowadzenie do obrotu nasion szałwii hiszpańskiej (Salvia hispanica) jako nowego składnika żywności zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 258/97 Parlamentu Europejskiego i Rady.

Publikacja ww. decyzji oznacza, że składniki, do których one się odnoszą, przy spełnieniu specyfikacji określonych w załącznikach, będą mogły zostać wprowadzone do obrotu we Wspólnocie jako składniki nowej żywności w określonych rodzajach środków spożywczych. W przypadku liści z lucerny są to suplementy diety natomiast nasiona szałwii hiszpańskiej można stosować w produktach piekarskich.

10 listopada 2009 r. | EFSA publikuje raport ESCO dotyczący ryzyka oraz korzyści kwasu foliowego.

6 listopada br. został opublikowany raport ESCO WG (Grupa Robocza EFSA ds. Współpracy Naukowej) dot. ryzyka oraz korzyści ze spożycia kwasu foliowego. Raport jest efektem projektu w ramach, którego dokonano przeglądu dowodów naukowych dotyczących wysokiego spożycia kwasu foliowego oraz weryfikacji obecnego podręcznika tolerowanych górnych poziomów tego związku.

W ramach ww. projektu przeanalizowano informacje dot. zalecanego oraz faktycznego spożycia kwasu foliowego i folianów. Brano pod uwagę m.in.: krajowe rejestry wad wrodzonych, rozpowszechnienie wady cewy nerwowej, zalecane spożycie kwasu foliowego oraz folianów, zwyczaje dobrowolnej i obowiązkowej fortyfikacji kwasem foliowym w krajach UE, a także stosowanie suplementów diety.

6 listopada 2009 r. | Konferencja „Przegląd unijnych i krajowych wymagań prawnych dla branży mleczarskiej”.

2 grudnia br. odbędzie się konferencja pt. "Przegląd unijnych i krajowych wymagań prawnych dla branży mleczarskiej" - "Oświadczenia zdrowotne i żywieniowe w branży mleczarskiej", organizowana przez Związek Prywatnych Przetwórców Mleka oraz Redakcję fresh&cool market. Przedstawione zostaną najnowsze doniesienia oraz opinie ekspertów. Partnerami konferencji, która skierowana jest do przedstawicieli branży mleczarskiej są Polska Federacja Producentów Żywności Związek Pracodawców, redakcja fresh&cool market oraz IGI Food Consulting.

Konferencja odbędzie się w Warszawie w Hotelu Sobieski, plac Zawiszy 1, udział jest bezpłatny; liczba miejsc ograniczona. Osoby zainteresowane udziałem proszone są o potwierdzanie przybycia wysyłając e-mail na adres: m.jonczak@fcmarket.pl, lub telefonicznie pod numerem: 022 45 70 326, 512 148 101. Termin nadsyłania zgłoszeń upływa 13 listopada 2009r.

30 października 2009 r. | Kolejne oświadczenia zdrowotne w Wykazach

Dzisiaj w Dzienniku Urzędowym UE zostały opublikowane kolejne rozporządzenia wprowadzające do Wykazów oświadczenia zdrowotne. Są to:

Rozporządzenie Komisji 1024/2009 z 29 października 2009 r. w sprawie udzielania i odmowy udzielenia zezwoleń na oświadczenia zdrowotne dotyczące żywności i odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz do rozwoju i zdrowia dzieci,
Rozporządzenie Komisji 1025/2009 z 29 października 2009 r. w sprawie odmowy udzielenia zezwoleń na niektóre oświadczenia zdrowotne dotyczące żywności, inne niż odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz do rozwoju i zdrowia dzieci.
16 oświadczeń nie uzyskało zezwolenia co oznacza zakaz ich stosowania. Natomiast dwa oświadczenia uzyskały zezwolenie na stosowanie, a tym samym razem z poprzednimi sześcioma znajdą się w Wykazie Dozwolonych Oświadczeń. Są to następujące oświadczenia:

• Wykazano, że guma do żucia słodzona 100 % ksylitolem redukuje płytkę nazębną. Znaczna ilość płytki nazębnej jest czynnikiem ryzyka wystąpienia próchnicy u dzieci
• Fosfor jest potrzebny dla prawidłowego wzrostu i rozwoju kości u dzieci

Rozporządzenia wejdą w życie 19 listopada br.

26 października 2009 r. | Nowa żywność - Nowe decyzje Komisji Europejskiej

23 października br. zostały opublikowane dwie decyzje Komisji Europejskiej:

• Decyzja Komisji (2009/777/WE) z dnia 21 października 2009 r. dotycząca rozszerzenia zastosowania oleju z mikroalg Ulkenia sp. jako nowego składnika żywności zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 258/97 PE i Rady, oraz
• Decyzja Komisji (2009/778/WE) z dnia 22 października 2009 r. dotycząca rozszerzenia zastosowania oleju z mikroalg Schizochytrium sp. jako nowego składnika żywności zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 258/97 PE i Rady. Oznacza to, że obydwa składniki, przy spełnieniu warunków określonych w decyzjach, będą mogły zostać wprowadzone do obrotu we Wspólnocie jako nowe składniki żywności . Będzie można je stosować w wyrobach piekarniczych (chleby, bułki), batonikach zbożowych oraz napojach bezalkoholowych (w tym na bazie mleka).

23 października 2009 r. | Pierwsze oświadczenia zdrowotne w Wykazach!

W dniu wczorajszym zostały opublikowane dwa bardzo ważne dla stosowania oświadczeń zdrowotnych akty prawne:

• Rozporządzenie Komisji 983/2009 z dnia 21 października 2009 r. w sprawie udzielania i odmowy udzielenia zezwoleń na oświadczenia zdrowotne dotyczące żywności i odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz do rozwoju i zdrowia dzieci.
• Rozporządzenie Komisji 984/2009 z dnia 21 października 2009 r. w sprawie odmowy udzielenia zezwoleń na niektóre oświadczenia zdrowotne dotyczące żywności inne niż dotyczące zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci.

7 oświadczeń zdrowotnych uzyskało zezwolenie na stosowanie, a tym samym jako pierwsze znajdą się w Wykazie Dozwolonych Oświadczeń z art. 14, m.in.:

• Udowodniono, że sterole roślinne obniżają/zmniejszają poziom cholesterolu we krwi. Wysoki poziom cholesterolu jest czynnikiem ryzyka rozwoju choroby wieńcowej serca
• Niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe są potrzebne dla prawidłowego wzrostu i rozwoju dzieci
• Wapń jest potrzebny dla prawidłowego wzrostu i rozwoju kości u dzieci
• Witamina D jest potrzebna dla prawidłowego wzrostu i rozwoju kości u dzieci

16 oświadczeń nie uzyskało zezwolenia, tym samym znajdą się na negatywnej liście i nie będzie możliwości ich stosowania, m.in.:

• DHA i ARA wspomagają rozwój komórek nerwowych mózgu i oczu
• Przetwory mleczne (mleko i sery) wpływają korzystnie na zdrowie zębów u dzieci
• Rozporządzenia Komisji 983/2009 i 984/2009 wejdą w życie 11 listopada br.

21 października 2009 r. | Nowe przepisy w sprawie materiałów i wyrobów z tworzyw sztucznych

20 października w Dzienniku Urzędowym UE o numerze L 274/3 zostało opublikowane Rozporządzenie Komisji 975/2009 z dnia 19 października 2009 r. zmieniające dyrektywę 2002/72/WE w sprawie materiałów i wyrobów z tworzyw sztucznych przeznaczonych do kontaktu ze środkami spożywczymi.

Rozporządzenie to wprowadza do odpowiednich załączników Dyrektywy 2002/72 nowe monomery i inne substancje wyjściowe oraz dodatki, które mogą być używane do produkcji materiałów i wyrobów z tworzyw sztucznych. Są to substancje, które w ostatnim czasie uzyskały pozytywne opinie Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności. Rozporządzenie Komisji 975/2009 wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu, czyli 9 listopada br.

14 października 2009 r. | Nowe przepisy w sprawie środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego

W dniu dzisiejszym zostało opublikowane Rozporządzenie Komisji 953/2009 z 13 października 2009 r. w sprawie substancji, które mogą być dodawane w szczególnych celach odżywczych do środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego. Zgodnie z treścią rozporządzenia wyboru substancji powinno się dokonywać przede wszystkim na podstawie ich bezpieczeństwa, a dopiero w dalszej kolejności na podstawie właściwości organoleptycznych i technologicznych. Włączenie substancji do wykazu substancji, które można stosować do produkcji środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, nie oznacza, że ich dodanie do takich środków spożywczych jest konieczne czy pożądane. Spośród substancji należących do kategorii podanych w załączniku do rozporządzenia 953/2009, tylko te wymienione w załączniku mogą być dodawane w szczególnych celach żywieniowych w produkcji środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego. Rozporządzenie 953/2009 uchyla i jednocześnie zastępuje dwie dyrektywy Komisji: 2001/15/WE i 2004/6/WE.

Rozporządzenie 953/2009 stosuje się od 1 stycznia 2010 r.

12 października 2009 r. | Rząd przyjął projekt nowelizacji ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia.

22 września br., Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. W projekcie zawarto propozycje, które liberalizują niektóre obowiązujące przepisy. Jedna z nich polega na tym, że niektóre podmioty nie będą musiały ubiegać się o zatwierdzenie zakładu funkcjonującego w branży spożywczej. Zatwierdzenie nie będzie wymagane np. w przypadku gospodarstw agroturystycznych oraz zakładów działających na rynku materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością. Jednocześnie przedsiębiorca produkujący lub wprowadzający żywność do obrotu, w tym jej importer i eksporter, nie będzie musiał prowadzić książki kontroli sanitarnej. Z kolei zakłady żywienia zbiorowego typu zamkniętego będą zwolnione z obowiązku pobierania i przechowywania próbek żywności. Zaproponowane rozwiązania mają na celu zwiększenie konkurencyjności krajowego przemysłu spożywczego na rynkach europejskich z zachowaniem jednak niezbędnych procedur prawnych i zasad bezpieczeństwa konsumentów.

9 października 2009 r. | Postępowanie KE przeciwko Polsce

Komisja Europejska skierowała do rządów Polski i Finlandii tzw. „uzasadnione opinie” (ang. Reasoned Opinions), których podstawą jest brak wdrożenia krajowych środków wykonawczych wymaganych przez dyrektywę Komisji 2008/39/WE z dnia 6 marca 2008 r. zmieniającą dyrektywę 2002/72/WE w sprawie materiałów i wyrobów z tworzyw sztucznych przeznaczonych do kontaktu ze środkami spożywczymi. Wysłanie „uzasadnionej opinii” to drugi etap w postępowaniu dot. naruszeń zgodnie z artykułem 226 Traktatu WE. Jeżeli państwa członkowskie nie będą w stanie zapewnić, że dyrektywa ta jest wdrożona do prawa krajowego, następnym krokiem Komisji będzie wniesienie sprawy przeciwko Polsce i Finlandii do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości.

1 października 2009 r. | Oświadczenia zdrowotne art. 13 - opinie opublikowane.

Dzisiaj nastąpiło długo oczekiwane wydarzenie, a mianowicie została opublikowana pierwsza lista opinii w sprawie oświadczeń z art. 13 (funkcjonalne, behawioralne, kontrola wagi ciała). EFSA w 93 opiniach ocenił 534 oświadczenia.

Pozytywnie zostały ocenione dowody m.in. w przypadku następujących składników odżywczych (składnik odżywczy - efekt):

• niacin (Vitamin B3)” and “Energy metabolism Nutrient utilisation;
• magnesium and electrolyte balance, normal energy-yielding metabolism, normal neurotransmission and muscle contraction including heart muscle, normal cell division, maintenance of normal bone, maintenance of normal teeth, and normal protein synthesis;
• zinc and “DNA synthesis/cell division;
• vitamin B6 and normal protein and glycogen metabolism, normal function of the nervous system, normal red blood cell formation, normal function of the immune system and regulation of hormonal activity.
• vitamin C and the protection of DNA, proteins and lipids from oxidative damage, normal collagen formation, normal function of the nervous system, normal function of the immune system, maintenance of normal function of the immune system during and after extreme physical exercise, non-haem iron absorption and normal energy-yielding metabolism;
• consumption (separately) of calcium and vitamin D and the maintenance of normal bone. The following wording reflects the scientific evidence: “Calcium and vitamin D are needed for the maintenance of normal bone”.

Konieczny podkreślenia jest fakt, że opinie EFSA nie kończą procedury autoryzacji tych oświadczeń. Jest to jednak bardzo ważne element tej procedury. Wysoce prawdopodobne jest, że oświadczenia, które uzyskały pozytywną opinię znajdą się w Wykazie dozwolonych oświadczeń zdrowotnych, a tym samy po zakończeniu okresu przejściowego będzie można je stosować. Te z negatywną opinią raczej nie. Zgodnie harmonogramem prac EFSA, kolejne 1200 opinii powinno być opublikowanych od października br. do lipca 2010 r.

17 września 2009 r. | Oświadczenia - aktualności z prac Komisji Europejskiej.

W tym tygodniu odbyło się spotkanie Grupy Roboczej KE ds. oświadczeń zdrowotnych i żywieniowych. Omówiono na nim kilka kluczowych kwestii. Po pierwsze ogólne poparcie Państw Członkowskich (z nielicznymi wyjątkami) uzyskał projekt rozporządzenia Komisji w sprawie zmiany załącznika do rozporządzenia 1924/2006 w zakresie listy oświadczeń żywieniowych (5 nowych oświadczeń). Prawdopodobnie na przełomie października i listopada rozporządzenie zostanie opublikowane. Kolejna bardzo ważna sprawa dotyczy publikacji opinii EFSA na temat uzasadnień naukowych oświadczeń z art. 13. Wkrótce zostaną opublikowane 93 opinie EFSA w sprawie uzasadnień 523 oświadczeń. Ciekawym elementem dyskusji było również omówienie możliwości umieszczania w oznakowaniu lub reklamie żywności określenia „naukowo ocenione (przez EFSA)” przy stosowaniu oświadczeń zdrowotnych.

9 września 2009 r. | Wysoka kara za reklamę wprowadzającą w błąd.

Decyzją Prezesa UOKIK na firmę Zbyszko Company została nałożona kara w wysokości 240 856 PLN za działania stanowiące praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Przedmiotem postępowania były treści zawarte w reklamie wody smakowej Veroni Mineral Fit. Reklama została uznana za wprowadzającą w błąd ze względu na nieprawdziwe informacje dotyczące negatywnego wpływu substancji dodatkowych na zdrowie. Ponadto, reklama mogła wzbudzać lęk u konsumentów, co również stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Wynik postępowania może uświadomić wielu producentom, że ograniczenia i wymogi właściwe dla oznakowania żywności, w zdecydowanej większości mają również zastosowanie do reklamy i każdej innej formy prezentacji środków spożywczych (w tym do stron internetowych).

3 września 2009 r. | Słodko i zdrowo? - artykuł w Wiedzy i Życiu.

We wrześniowym numerze miesięcznika „Wiedza i Życie” został opublikowany artykuł zatytułowany „Słodko i zdrowo?” autorstwa Joanny Ziembickiej doradcy IGI Food Consulting. W artykule przedstawiono w skrócie aktualne wykorzystanie w produkcji żywności rośliny Stevia Rebaudiana Bertoni, która jest źródłem naturalnie słodkich związków. Poruszono także kwestię potencjalnych zagrożeń dla zdrowia wynikających z jej spożywania. Pomimo kontrowersji wokół stewii istnieje szansa, że już w niedalekiej przyszłości produkty otrzymywane na bazie tej rośliny staną się obiecującą alternatywą dla syntetycznych substancji słodzących.

31 sierpnia 2009 r. | Dłuższy okres przejściowy dla suplementów diety?

Podczas pierwszego, po letnich wakacjach, posiedzenia sejmowa Komisja Przyjazne Państwo pozytywnie zaopiniowała wprowadzenie zmian w uregulowaniach dotyczących okresu przejściowego dla suplementów diety. Trwający tylko do końca tego roku okres umożliwia pozostawanie w obrocie suplementów diety spełniających jednocześnie kryteria dla produktu leczniczego. W związku z brakiem kryteriów kwalifikacji produktów z pogranicza organizacje pracodawców zaapelowały o wydłużenie okresu do końca 2014 r. Jednocześnie zaproponowano wprowadzenie wspólnotowych kryteriów klasyfikacji produktów do kategorii produkt leczniczy lub suplement diety. Sam okres przejściowy ma trwać do czasu wprowadzenia na poziomie wspólnotowym zharmonizowanych uregulowań dotyczących składników suplementów diety, takich jak na przykład substancje roślinne. Prawdopodobnie podczas kolejnego posiedzenia Komisji zostanie przedyskutowany zmodyfikowany projekt nowych przepisów.

20 sierpnia 2009 r. | Reklama żywności (ukryta) w artykułach dziennikarzy

Brytyjski urząd zajmujący się kontrolą reklamy wydał postanowienie w sprawie umieszczenia na jednej stronie dziennika (Daily Express) reklamy suplementu diety oraz artykułu napisanego przez dziennikarza gazety. Przedmiotem postępowania było wyjaśnienie czy opis działania dzikiej róży podany w artykule może być potraktowany jako informacja o suplemencie zawierającym dziką różę. Zgodnie z wyjaśnieniami producenta suplementu i wydawcy gazety, obydwie informacje (artykuł i reklama) chociaż zostały zaprezentowane na tej samej stronie stanowią niezależne części. Gazeta nie pobrała opłaty za artykuł a producent suplementu nie miał prawa do zmiany treści artykułu. Urząd uznał, że artykuł i reklama były ze sobą powiązane na kilka sposobów. Treść artykułu przedstawia suplement w pozytywnym świetle. Cała strona została potraktowana jako przekaz komercyjny. Reklama nie może być prezentowana w obecnej formie.

19 sierpnia 2009 r. | Oświadczenia i profile składników odżywczych - Konferencja w Brukseli

29 i 30 września w Brukseli odbędzie się konferencja Oświadczenia Zdrowotne & Profile Składników Odżywczych. Dwudniowa dyskusja będzie dotyczyła spraw legislacyjnych i prac nad nowymi produktami oraz marketingu, znakowania i profili składników odżywczych. Główny cel konferencji to poszukiwanie rozwiązań służących dostosowaniu działań producentów żywności do wymagań jakie stawia przed nimi rozporządzenie 1924/2006. Wśród prelegentów konferencji znajdują się przedstawiciele Komisji Europejskiej, EFSA, producentów, ekspertów oraz właściwych urzędów. Wykład dotyczący znaków towarowych i marek o charakterze oświadczeń wygłosi Izabela Tańska - doradca ds. prawa żywnościowego IGI FC.

Szczegóły dot. konferencji znajdują się na: www.ficonferences.com/ubmc03/healthclaims

18 sierpnia 2009 r. | Materiały do kontaktu z żywnością - wytyczne dot. składania wniosków.

EFSA opublikował wytyczne dotyczące oceny bezpieczeństwa substancji, które mogą być stosowane w produkcji aktywnych i inteligentnych materiałów przeznaczonych do kontaktu z żywnością. Przepisy prawne, które regulują produkcję i stosowanie tej specyficznej grupy materiałów i wyrobów stanowią, że przedsiębiorcy zainteresowani ubieganiem się o autoryzację nowego składnika tych materiałów są zobowiązani do złożenia wniosku w celu oceny jego bezpieczeństwa. Wniosek można przygotować właśnie w oparciu o wskazówki EFSA. Precyzują one m.in., jakie dane są wymagane do oceny. Po przeprowadzeniu analizy bezpieczeństwa wszystkich związków, w sprawie których złożono ważne wnioski, zostanie opracowana lista substancji dozwolonych do stosowania w aktywnych i inteligentnych materiałach i wyrobach kontaktujących się z żywnością.

14 sierpnia 2009 r. | Ocena bezpieczeństwa enzymów - publikacja kolejnych wytycznych EFSA.

EFSA opublikował wytyczne dotyczące oceny bezpieczeństwa enzymów stosowanych w produkcji żywności. Dokument opracowany przez Urząd określa rodzaj informacji, jakie powinny dostarczyć podmioty zainteresowane, celem umożliwienia oceny bezpieczeństwa enzymów spożywczych przez EFSA. Wg. wytycznych konieczne jest wskazanie szczegółów dotyczących charakterystyki fizyko-chemicznej enzymów oraz przeprowadzonych testów toksykologicznych. Na podstawie tych informacji zostanie ocenione bezpieczeństwo materiału źródłowego, z którego pochodzi dana substancja enzymatyczna, procesu produkcji oraz potencjalne narażenie wynikające z jego zawartości w żywności. Opracowanie dokumentu wynika z przepisów rozp. 1331/2008, które ustanawia jednolitą procedurę autoryzacji dodatków, aromatów i enzymów.

6 sierpnia 2009 r. | Ocena bezpieczeństwa substancji dodatkowych - publikacja wytycznych.

W ostatnich dniach EFSA opublikował stanowisko w sprawie zakresu danych niezbędnych do oceny bezpieczeństwa dodatków do żywności, aromatów i enzymów. Dane te powinny być dostarczone przez podmioty działające w przemyśle spożywczym. Stanowisko EFSA ma umożliwić Komisji Europejskiej przyjęcie środków wykonawczych dotyczących treści, sposobu sporządzania i składania wniosków na wpisanie nowych substancji dodatkowych, aromatów i enzymów do Wspólnotowego Wykazu, który znajdzie się w załączniku do rozp. 1333/2008 w sprawie dodatków do żywności. Konieczność opracowania przez EFSA wniosku zawierającego dane do oceny ryzyka wynika z przepisów rozp. 1331/2008.

4 sierpnia 2009 r. | Pierwsze ocenione oświadczenia zdrowotne art. 13.1

Wiemy już, które oświadczenia z art. 13.1 zostały ocenione przez EFSA i będą opublikowane jako pierwsze we wrześniu. Bardzo długo oczekiwana lista pierwszych opinii, a właściwie oceny ich uzasadnień naukowych dotyczy kilkuset oświadczeń. Poniżej kilka przykładów:

• witamina B6: Vitamin B6 is important to make normal red blood cells
• witamina C: Vitamin C is an antioxidant that protects the body's cells
• Lactobacillus casei F19: Relieves bowel discomfort Helps improve bowel function
• Izoflawony sojowe: Contributes to the maintenance of normal bone strength in post-menopausal women
• Astaksantyna: Visual acuity support. Provides antioxidant support to the retina
• Glukozamina: Glucosamine may help to maintain healthy joints
• Tauryna: Helps to delay the onset of fatigue. Helps to maintain energy levels for prolonged periods during intense competition.
• Omega 3: Natural stable omega-3 fatty acids help to maintain supple joints.
• Błonnik pokarmowy - Dietary fibre helps to maintain normal blood lipid levels and a healthy cardiovascular system

4 sierpnia 2009 r. | Opinia EFSA w sprawie steroli i stanoli roślinnych

EFSA wydał opinię mającą duże znaczenie dla autoryzacji oświadczeń zdrowotnych dot. wpływu steroli i stanoli roślinnych na obniżanie poziomu cholesterolu LDL. Szczególne znaczenie opinii wynika z faktu, że odnosi się ona do wielkości efektu, o którym jest mowa w oświadczeniach. W większości sytuacji właściwe jest jedynie wskazanie związku przyczynowo-skutkowego. Najważniejsze konkluzje opinii to:

1,5 -1,9 g steroli oraz 2,0 - 2,4 stanoli roślinnych obniża poziom cholesterolu LDL odpowiednio o 8,5% i 8,9%;
w efekcie dziennego spożycia ww. ilości steroli i stanoli można oczekiwać obniżenia poziomu cholesterolu o 7% i 10,5%;
taka redukcja ma znaczenie dla zmniejszenia ryzyka choroby wieńcowej
Zgodnie z zastrzeżeniem EFSA powyższe konkluzje dot. tylko wybranych kategorii żywności. Dokument ma duże znaczenie dla wszelkich kolejnych wniosków w sprawie oświadczeń o zmniejszaniu ryzyka choroby.

30 lipca 2009 r. | Ocena źródeł witamin i składników mineralnych w suplementach diety ukończona.

EFSA ukończył proces kompleksowej oceny bezpieczeństwa źródeł witamin i składników mineralnych, które mogą być stosowane w produkcji suplementów diety obecnych na wspólnotowym rynku. W sumie rozpatrzono 533 zgłoszeń, odnoszących się do 344 różnych substancji. Aż 186 aplikacji zostało odrzuconych, z czego połowa na skutek braku wystarczających dowodów naukowych pozwalających na dokonanie oceny. Wobec 39 substancji zgłoszono wątpliwości odnośnie ich bezpieczeństwa dla zdrowia. Zgodnie z przepisami dyrektywy 2002/46/EC od 1 stycznia 2010 r. w suplementach diety będą mogły być stosowane wyłącznie substancje, które uzyskały pozytywną opinię EFSA i znajdują się w odpowiednich załącznikach do tego aktu prawnego.

28 lipca 2009 r. | Posługiwanie się logo EFSA w prezentacji suplementu

Włoski odział pewnej międzynarodowej firmy wykorzystał logo EFSA w prezentacji suplementu diety zawierającego probiotyki. Dla producenta podstawą do umieszczenia logo EFSA w magazynie reklamującym nowy produkt był fakt, że szczepy probiotyczne zastosowane w suplemencie znajdują się na „bezpiecznej liście EFSA”. Producent chciał na ten fakt zwrócić uwagę konsumentów. Taka lista nie istnieje, co potwierdza sam Urząd. Logo EFSA jest zarejestrowane zgodnie z wymaganiami WIPO i tylko EFSA ma wyłączne prawo jego używania.

15 lipca 2009 r. | Opinie EFSA w sprawie oświadczeń z art. 13 będą we wrześniu.

EFSA podjął decyzję o etapowej publikacji opinii w sprawie uzasadnień naukowych dot. oświadczeń zdrowotnych z art. 13, które w styczniu 2008 r. były przekazane za pośrednictwem list krajowych. Pierwsza lista opinii (w zakresie witamin i składników mineralnych) ma być opublikowana do końca września br. Zgodnie z wcześniejszymi założeniami EFSA miało to nastąpić do końca lipca.

13 lipca 2009 r. | Pestycydy w żywności - najnowszy raport EFSA.

W ostatnich dniach EFSA opublikował raport za 2007 r. dotyczący pozostałości pestycydów w żywności i oceny narażenia europejskich konsumentów na ich obecność w diecie. Uzyskane wyniki badań wskazują, że 96% analizowanych próbek nie przekroczyło maksymalnego dopuszczalnego poziomu pozostałości pestycydów (MRLs). W przypadku pozostałych 4% poziom ten został przekroczony. Zdaniem EFSA przekroczenie MRLs nie musi oznaczać zagrożenia dla zdrowia konsumentów. Do oceny ryzyka konieczne jest w takiej sytuacji oszacowanie narażenia na dany pestycyd poprzez dietę. Stwierdzono, że w przypadku niemal wszystkich analizowanych pestycydów chroniczne narażenie na obecność ich pozostałości w żywności nie powinno stanowić zagrożenia dla zdrowia. W porównaniu do analogicznego badania przeprowadzonego w krajach UE w 2006 r. należy stwierdzić, że ilość wyników niezgodnych z wymaganiami była mniejsza. Dodatkowo w 2007 r. przeanalizowano więcej produktów niż poprzednio, a udoskonalenie metod analitycznych umożliwiło zidentyfikowanie większej ilości rodzajów pestycydów.

1 lipca 2009 r. | Ostatnie 30 dni okresu przejściowego.

31 lipca br. zakończy się okres przejściowy, dzięki któremu w obrocie mogła pozostawać żywność niezgodna z przepisami w zakresie stosowania oświadczeń. Okresem przejściowym na podstawie art. 28.1. rozporządzenia 1924/2006 PE i Rady w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dot. żywności objęte są środki spożywcze niezgodne z przepisami rozporządzenia, które były wprowadzane na rynek lub etykietowane przed datą wejścia w życie rozporządzenia 1924/2006 (tj. przed 07.02.2007 r.). W konsekwencji od 1 sierpnia br. na rynku w całej UE nie będzie mogła znajdować się żywność niezgodna z przepisami rozporządzenia 1924/2006. Wyjątek stanowią oświadczenia objęte innymi okresami przejściowymi.

23 czerwca 2009 r. | Zmiany w przepisach dot. dodawania witamin i składników mineralnych.

Jednym z tematów wczorajszego posiedzenia Stałego Komitetu ds. Łańcucha Żywnościowego i Zdrowia Zwierząt (Bruksela) była dyskusja nad projektem rozporządzenia Komisji zmieniającego dyrektywę 2002/46 i rozporządzenie 1925/2006 w odniesieniu do listy witamin i składników mineralnych i ich form, które mogą być dodawane do żywności, w tym suplementów diety. Zmiany są wynikiem prac nad nowymi formami witamin i składników mineralnych, w sprawie których, od października 2004 r. do czerwca 2009 r., EFSA wydał opinie. Opinie te dotyczą 65 substancji, które mogą być stosowane w produkcji suplementów diety i 10 które mogą być stosowane w produkcji pozostałych środków spożywczych. Zgodnie z projektem rozporządzenia, zmianie ulegnie załącznik II dyrektywy 2002/46 oraz załącznik II rozporządzenia 1925/2006.

22 czerwca 2009 r. | Nanotechnologia w produkcji żywności - możliwości i zagrożenia. Konferencja w Kalifornii.

W czerwcu br. odbyła się w Kalifornii kolejna międzynarodowa konferencja poświęcona tematyce wykorzystania nanotechnologii w przemyśle spożywczym. Podczas spotkania przedstawiono najnowsze zastosowania tej obiecującej technologii dla podnoszenia bezpieczeństwa i jakości żywności. Ponadto poruszono problem ograniczeń legislacyjnych we wdrażaniu rozwiązań opartych na nanotechnologii do przemysłowej produkcji żywności. Podkreślano, że obecne podejście organów ustawodawczych nie sprzyja pełnemu wykorzystaniu osiągnięć tej dziedziny nauki, które określa się jako przełomowe. Przykładowo, powlekanie opakowań środków spożywczych, czy powierzchni kontaktujących się z żywnością powłokami złożonymi z nanocząstek srebra, może mieć kolosalne znaczeniu w zmniejszeniu strat magazynowych. Z kolei nano-kompleksy żelaza i cynku o zwiększonej biodostępności, mogą być z powodzeniem wykorzystywane do wzbogacania żywności i przyczynić się do eliminacji dwóch najpowszechniejszych na świecie niedoborów składników mineralnych u ludzi.

19 czerwca 2009 r. | 5 nowych oświadczeń żywieniowych

22 czerwca odbędzie się dyskusja nad projektem Rozporządzenia Komisji zmieniającego Rozporządzenie 1924/2006 PE i Rady w odniesieniu do listy oświadczeń żywieniowych.

Projekt przewiduje wprowadzenie do Aneksu 5 nowych oświadczeń;

• "źródło kwasów tłuszczowych Omega – 3"
• "wysoka zawartość kwasów tłuszczowych Omega – 3"
• "wysoka zawartość tłuszczów jednonienasyconych"
• "wysoka zawartość tłuszczów wielo nienasyconych"
• "wysoka zawartość tłuszczów nienasyconych"

Jeśli produkt nie będzie spełniał warunków stosowania określonych dla poszczególnego oświadczenia nie będzie można go stosować w oznakowaniu, prezentacji i reklamie środka spożywczego. Projekt rozporządzenia nie przewiduje żadnych okresów przejściowych.

Jeśli mają Państwo pytania dot. stosowania oświadczeń żywieniowych prosimy o kontakt: igifc@igifc.pl.

8 czerwca 2009 r. | MEGAapetyt na NANOżywność - artykuł w Wiedzy i Życiu.

W czerwcowym numerze miesięcznika „Wiedza i Życie” został opublikowany artykuł doradcy IGI Food Consulting - Joanny Ziembickiej zatytułowany „MEGAapetyt na NANOżywność”. W artykule przedstawiono najnowsze zastosowania metod i narzędzi nanotechnologicznych w produkcji żywności i opakowań oraz związane z nimi kontrowersje. Dokonano analizy zagrożeń, jakie mogą nieść ze sobą nanocząstki, a także poruszono kwestię akceptacji ze strony organów państwowych (w UE i na świecie) oraz konsumentów. Jeśli są Państwo ciekawi, czy nanożywność jest już obecna na rynku oraz jakie są możliwości i ograniczenia związane z jej wprowadzeniem do obrotu, zachęcamy do zapoznania się z artykułem. Czasopismo dostępne jest m.in. w sieci salonów Empik. Zapraszamy do lektury!

5 czerwca 2009 r. | Aktywne i inteligentne opakowania - nowe rozporządzenie.

W Dzienniku Urzędowym UE z 30 maja br. opublikowano rozporządzenie nr 450/2009 z dnia 29 maja 2009 r. w sprawie aktywnych i inteligentnych materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością. Ten akt prawny precyzuje wymagania zawarte w rozp. 1935/2004 dotyczącym materiałów i wyrobów kontaktujących się z żywnością oraz określa dodatkowe warunki, jakie mają zastosowanie przy obrocie tą specyficzną grupą materiałów. W produkcji materiałów aktywnych i inteligentnych stosuje się substancje mające na celu przedłużenie trwałości oraz monitorowanie stanu opakowanej żywności. Zanim zostaną one dopuszczone do użycia, muszą zostać poddane ocenie bezpieczeństwa przez EFSA. W ciągu 6 m-cy od opublikowania rozp. 450/2009 EFSA opracuje wytyczne w sprawie tej oceny. Z kolei w ciągu 18 m-cy od publikacji wytycznych podmioty zainteresowane będą mogły składać wnioski o dokonanie przez Urząd oceny substancji aktywnych, wykorzystywanych przez nie obecnie lub w przyszłości, w materiałach i wyrobach aktywnych i inteligentnych. Po upływie tego czasu KE stworzy wspólnotowy wykaz dozwolonych substancji, które będą mogły być stosowane w aktywnych i inteligentnych składnikach. W rozp. 450/2009 poruszono także problem zastosowania materiałów tworzonych przy udziale metod nanotechnologicznych.

25 maja 2009 r. | Oświadczenia zdrowotne – wytyczne do przygotowania wniosków.

EFSA jest w trakcie oceny uzasadnień naukowych oświadczeń zdrowotnych. Konkluzją w większości z prawie 50 wydanych do tej pory opinii jest stwierdzenie braku związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy spożyciem żywności a efektem o jakim mówi oświadczenie. Najbardziej prawdopodobną konsekwencją negatywnej opinii EFSA będzie zakaz stosowania oświadczenia. Ilość negatywnych opinii przyczyniła się do wzmożonej dyskusji wnioskodawców z EFSA oraz do wycofywania wniosków przed wydaniem opinii. Wychodząc naprzeciw wnioskodawcom, którzy są w trakcie procesu autoryzacji jak również tym, którzy zamierzają składać wnioski o zezwolenie na stosowanie oświadczeń z art. 14 i 13.5, EFSA zorganizował pierwsze Techniczne spotkanie z aplikantami dotyczące ostatnich prac nad wnioskami. Na spotkaniu zostaną omówione m.in. zagadnienia: co można zaliczyć do jednostek chorobowych i czynników ryzyka w rozwoju chorób, w jaki sposób i jakie dowody należy przedstawiać we wniosku. W spotkaniu, które odbędzie się 15 czerwca w Brukseli, weźmie udział Izabela Tańska – doradca ds. prawa żywnościowego IGI FC.

18 maja 2009 r. | Przełom na rynku substancji słodzących - Stevia Rebaudiana Bertoni.

W dniach 14 i 15 maja br. w Szanghaju odbyła się światowa konferencja na temat aktualnego i przyszłego wykorzystania rośliny Stevia Rebaudiana Bertoni, która ze względu na zawartość naturalnie słodkich związków może zrewolucjonizować rynek sztucznych substancji słodzących. Podczas tego wydarzenia przedstawiciele światowych koncernów branży spożywczej podkreślali, że stewia znajduje zastosowanie nie tylko w produkcji słodzików stołowych, czy składników diet niskoenergetycznych, ale w dużej mierze umożliwia także zastąpienie nawet 10-20% cukru w żywności powszechnego spożycia. Choć produkty na bazie stewii są już dostępne np. na amerykańskim czy australijskim rynku, wciąż nie ma zgody na wprowadzenie ich do obrotu w UE. Niemniej jednak wnioski w sprawie autoryzacji stewii na nową żywności zostały już złożone do KE i czekają obecnie na opinię EFSA. Aktualne wykorzystanie stewii, potencjalne zagrożenia wynikające z jej spożywania, a także przyczyny ograniczenia jej zastosowania w żywności na rynku światowym oraz perspektywy na przyszłość zostały opisane w artykule doradcy IGI FC - Joanny Ziembickiej. Artykuł został opublikowany w 5 (majowym) numerze miesięcznika „Przemysł Spożywczy”. Zapraszamy do lektury!

5 maja 2009 r. | Trzy nowe składniki żywności dopuszczone do obrotu we Wspólnocie.

Pod koniec kwietnia br w Dzienniku Urzędowym UE zostały opublikowane trzy decyzje zezwalające na wprowadzanie do obrotu na terenie UE nowych składników żywności: białka opóźniającego zamarzanie typu III HPLC 12, witaminy K2 (menachinonu) pozyskanej z Bacillus subtilis natto oraz syntetycznego likopenu. W wyniku oceny naukowej przeprowadzonej przez właściwe organy Wspólnoty uznano, że wszystkie trzy składniki spełniają kryteria stawiane nowym składnikom żywności, zawarte w art. 3 ust. 1 Rozporządzenia (WE) nr 258/97 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 stycznia 1997 r. dotyczącego nowej żywności i nowych składników żywności. Białko opóźniające zamarzanie wytwarzane jest przy użyciu zmodyfikowanych genetycznie drożdży jako środka wspomagającego przetwarzanie w produkcji lodów. Witamina K2 ma być stosowana w środkach spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz żywności z dodatkiem witamin i składników mineralnych. Z kolei syntetyczny likopen może być dodawany do określonych w zał. II do Decyzji produktów, takich jak: napoje na bazie soków owocowych/warzywnych, napoje dla sportowców, płatki śniadaniowe, tłuszcze sosy, czy suplementy diety. Od chwili opublikowania decyzji trzy nowe składniki mogą być wprowadzane do obrotu przez wnioskodawców.

20 kwietnia 2009 r. | Pierwsze opinie EFSA dotyczące bezpieczeństwa aromatów.

EFSA opublikował pierwsze opinie dotyczące bezpieczeństwa trzech aromatów dymu wędzarniczego. Panel naukowy EFSA odpowiedzialny za przeprowadzenie oceny (CEF) stwierdził, że stosowanie koncentratu dymu o nazwie Smoke Concentrate 809045 nie budzi zastrzeżeń zdrowotnych. Z kolei w odniesieniu do dwóch pozostałych aromatów, czyli Unismoke i Zesti Smoke 10, stwierdzono, że zaproponowany poziom ich użycia nie zapewnia bezpieczeństwa konsumentów. Panel CEF doszedł do wniosku, iż konieczny jest większy, niż zaproponowany przez producentów, margines bezpieczeństwa zastosowania Unismoke i Zesti Smoke 10. Po dokonaniu przez EFSA oceny bezpieczeństwa aromatów zgłoszonych do autoryzacji powstanie jeden wykaz dozwolonych aromatów, obowiązujący wszystkie Państwa Członkowskie.

16 kwietnia 2009 r. | Kolejne oświadczenia dotyczące Omega-3 bez przychylnej opinii EFSA.

15 kwietnia EFSA przyjął 2 opinie w sprawie uzasadnienia naukowego dotyczącego oświadczeń zdrowotnych dot. rozwoju i zdrowia dzieci. Pierwszy z wniosków, złożonych przez Merck Selbstmedikation GmbH, odnosił się do wpływu DHA na rozwój wzroku. Drugi natomiast do rozwoju poznawczego. Grupę docelową dla obydwu oświadczeń stanowiły dzieci w okresie prenatalnym i dzieci karmione piersią. Zarówno w pierwszym jak i w drugim przypadku EFSA uznał, że nie ma wystarczających dowodów pozwalających ustalić związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy suplementacją DHA podczas okresu ciąży i karmienia piersią a rozwojem poznawczym oraz rozwojem wzroku u dzieci.

1 kwietnia 2009 r. | Askorbinian wapnia, magnezu i cynku w suplementach diety.

EFSA wydał pozytywną opinię na temat bezpieczeństwa askorbinianu wapnia, askorbinianu magnezu i askorbinianu cynku dodawanych do suplementów diety jako źródło magnezu, wapnia, cynku i witaminy C. Opinia odnosi się również do biodostępności kationów składników odżywczych pochodzących z ww. substancji oraz do biodostępności witaminy C z askorbinianu magnezu i askorbinianu cynku. Z opinii wynika, że biodostępność magnezu, wapnia, cynku i witaminy C nie różni się od biodostępności tych substancji pochodzących ze źródeł, które już wcześniej uzyskały pozytywną opinię.

6 marca 2009 r. | Nie ma zgody na cofnięcie zakazu upraw MON 810

Ministrowie ds. Środowiska państw członkowskich UE nie poparli propozycji Komisji Europejskiej wprowadzającej uchylenie zakazu upraw genetycznie zmodyfikowanej kukurydzy MON 810 na Węgrzech i w Austrii. Z oceny EFSA wynika, że kukurydza MON 810 jest bezpieczna dla zdrowia ludzi i zwierząt oraz dla środowiska. Dodatkowo, omawiany gatunek kukurydzy uzyskał zgodę na uprawę w UE. Jednak Austria i Węgry wprowadziły zakaz kultywacji tej GM odmiany na swoim terenie. Zgodnie z procedurą decydujący głos w sprawie mieli Ministrowie ds. środowiska 27 państw członkowskich UE. W wyniku głosowania, które odbyło się 2 marca br., 22 państwa członkowskie nie poparły propozycji decyzji Komisji Europejskiej. W praktyce oznacza to utrzymanie dwóch krajowych zakazów upraw.

3 marca 2009 r. | Pierwsze decyzje w sprawie oświadczeń zdrowotnych.

Komisja Europejska głosowała nad pierwszymi decyzjami dotyczącymi zezwolenia na stosownie oświadczeń zdrowotnych. W rezultacie głosowania Stałego Komitetu ds. Łańcucha Żywnościowego i Zdrowia Zwierząt (SCFCAH) decyzje podjęto w przypadku 21 wniosków. 14 z rozpatrywanych wniosków dotyczy oświadczeń, które uzyskały negatywną opinię EFSA, natomiast pozostałe 7 posiada pozytywną opinię, a tym samym uzasadnienie naukowe. Większość z nich dot. oświadczeń o zmniejszeniu ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci. Kolejnym etapem przyjęcia decyzji jest akceptacja Parlamentu Europejskiego.

3 marca 2009 r. | Materiały do kontaktu z żywnością - projekt wytycznych.

W drugiej połowie lutego br EFSA przekazał do publicznej konsultacji projekt wytycznych dotyczących aktywnych i inteligentnych materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością. Projekt ten precyzuje, jakie informacje powinny być przekazywane do EFSA przez podmioty przemysłu spożywczego, aby umożliwić urzędowi ocenę bezpieczeństwa tej specyficznej grupy materiałów kontaktujących się z żywnością. Zg. ze wspólnotowymi wymogami prawnymi ocena ta jest niezbędna do uzyskania akceptacji UE na zastosowanie substancji stanowiącej składnik inteligentnych i aktywnych opakowań środków spożywczych. Istotnym elementem oceny będzie stopień migracji tych substancji do żywności oraz właściwości toksykologiczne związków powstałych w wyniku reakcji aktywnych składników opakowań z produktem. Uwagi do projektu mogą być zgłaszane do dnia 22 kwietnia 2009 r. Więcej informacji o możliwości zastosowania innowacyjnych materiałów opakowaniowych do żywności znajdą Państwo w artykule na temat nanożywności, autorstwa Pani Joanny Ziembickiej – młodszego doradcy IGI FC. Publikacja w miesięczniku „Wiedza i Życie” zaplanowana jest na maj br.

12 lutego 2009 r. | Problemy ze znakowaniem - wyniki kontroli żywności.

Znane są już wyniki kontroli przeprowadzonych przez IJHARS dotyczących: makaronów, jaj, przetworów rybnych, pieczywa, wędlin z mięsa czerwonego, oliwy z oliwek, napojów bezalkoholowych oraz świeżych owoców i warzyw. Ze względu na częste błędy w znakowaniu znajdowane na etykietach produktów, szczególny nacisk położono właśnie na sprawdzenie prawidłowości oznakowania z przepisami prawa żywnościowego. W sumie na 3177 wszystkich skontrolowanych pod tym kątem partii, aż 1087 było źle oznakowanych (ponad 34%). Najczęściej powtarzające się niezgodności to: brak określenia %-owej zawartości wymaganych składników, brak lub złe podanie daty minimalnej trwałości i zawartości netto, błędna nazwa produktu, niepełne dane producenta, brak nr partii produkcyjnej. Niewłaściwe znakowanie dotyczyło często kilku rodzajów błędów jednocześnie. IJHARS zapowiada dalsze kontrole w tym zakresie w 2009 r.

4 lutego 2009 r. | Nowa żywność i żywność genetycznie zmodyfikowana.

Uprzejmie informujemy, że w najnowszym numerze miesięcznika „Bezpieczeństwo i Higiena Żywności” (1/2009 (66) styczeń 2009) został opublikowany artykuł „Nowe substancje w składzie” autorstwa Pani Izabeli Tańskiej - Doradcy ds. Bezpieczeństwa Żywności IGI FC. Artykuł zawiera przegląd najnowszych informacji dotyczących wprowadzania na rynek Unii Europejskiej nowej żywności, żywności genetycznie zmodyfikowanej oraz ich składników.

27 stycznia 2009 r. | Zmiana numerów identyfikacyjnych jednostek uprawnionych do certyfikacji w rolnictwie ekologicznym.

Na początku stycznia br. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nadał w drodze decyzji administracyjnych nowe numery dziewięciu jednostkom uprawnionym do przeprowadzania kontroli, wydawania i cofania certyfikatów zgodności w zakresie rolnictwa ekologicznego. Zmiany dokonano w związku z potrzebą ujednolicenia wewnątrz Unii Europejskiej formy numerów identyfikacyjnych organów i jednostek odpowiedzialnych za kontrolę i certyfikację w rolnictwie ekologicznym.

Zgodnie z ustalonym okresem przejściowym producenci, którzy znakują swoje produkty symbolem rolnictwa ekologicznego mogą posługiwać się obecnie obowiązującymi numerami jednostek do dnia 1 lipca 2010 r.

21 stycznia 2009 r. | Nowe przepisy dotyczące informacji o zawartości glutenu w produkcie.

W dniu dzisiejszym zostało opublikowane Rozporządzenie Komisji (WE) nr 41/2009 z dnia 20 stycznia 2009 r. dotyczące składu i etykietowania środków spożywczych odpowiednich dla osób nietolerujących glutenu. Akt prawny ma na celu stworzenie we Wspólnocie jasnych, jednolitych zasad stosowania określeń odnoszących się do nieobecności glutenu w produktach spożywczych. Zg. z Rozp. określenie „produkt o bardzo niskiej zawartości glutenu” można stosować w odniesieniu do środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego (śsspż) dla osób nietolerujących glutenu, zawierających poniżej 100 mg glutenu/kg produktu. W przypadku, gdy ilość glutenu nie przekracza 20 mg/kg produktu można go określić jako „produkt bezglutenowy”.

Rozporządzenie nr 41/2009 stosuje się od dnia 1 stycznia 2012r.

20 stycznia 2009 r. | „Red Rice”. Wyrok ETS w sprawie kwalifikacji produktu leczniczego wedle funkcji.

15 stycznia br. ETS wydał wyrok w sprawie kwalifikacji produktu leczniczego wedle funkcji. Postępowanie dotyczyło suplementu diety „Red Rice”, wprowadzanego do obrotu w Niemczech przez Hecht-Pharma. Oznakowanie przedmiotowego produktu zawiera informacje: „Red Rice, 330 mg, suplement diety zawierający sfermentowany ryż, jedna kapsułka odpowiada 1,33 mg monakoliny K”. Decyzją właściwego urzędu krajowego Niemiec wprowadzanie do obrotu suplementu zostało zakazane. Jako uzasadnienie podano, że jest to produkt, na który wymagane jest pozwolenie na dopuszczenie do obrotu (takie jak dla produktu leczniczego), którego nie wydano. Hecht-Pharma odwołał się od ww. decyzji. W toku dalszych postępowań sprawę skierowano do ETS, który wydał wyrok orzekając m.in., że artykuł 2 ust. 2 dyrektywy 2001/83/WE (w sprawie wspólnotowego kodeksu odnoszącego się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi) nie znajduje zastosowania do produktu, co do którego nie stwierdzono naukowo, iż jest on produktem leczniczym wedle funkcji, gdy jednak nie można tego wykluczyć.

19 stycznia 2009 r. | Lista oświadczeń funkcjonalnych (art. 13) została opublikowana.

4185 oświadczeń znajduje się na liście oświadczeń zdrowotnych przekazanej do EFSA przez Komisję Europejską. Została ona opracowana na podstawie przesłanych w styczniu 2008 r. list krajowych i zawiera wyłącznie oświadczenia funkcjonalne (art. 13.1). Kolejnym krokiem procedury opracowania Wspólnotowego Wykazu Dozwolonych Oświadczeń jest konsultacja ww. listy pomiędzy KE i EFSA. Do 31 stycznia 2010 r. EFSA będzie pracował nad oceną uzasadnień naukowych właściwych dla każdego oświadczenia. W związku z faktem, że w przypadku wielu oświadczeń konieczne jest uzupełnienie informacji, proces oceny uzasadnień naukowych w tych przypadkach nie został jeszcze rozpoczęty. EFSA planuje oszacowanie około 1000 głównych oświadczeń do końca lipca br. Lista dostępna jest na stronach EFSA. Oświadczenia umieszczone zostały na 210 stronach rejestru.

6 stycznia 2009 r. | Nowe Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie substancji dodatkowych.

31 grudnia 2008 r. w Dzienniku Urzędowym UE opublikowano Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1333/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie dodatków do żywności. Celem aktu prawnego jest uproszczenie i zharmonizowanie przepisów wspólnotowych regulujących kwestie związane ze stosowaniem dodatków w żywności, a także w innych substancjach dodatkowych i enzymach spożywczych. Wszystkie dozwolone dodatki wraz z warunkami ich stosowania zostaną zawarte we wspólnotowych wykazach i umieszczone w ( obecnie pustych ) załącznikach nr II i III. Wykazy zostaną opracowane po przeprowadzeniu przeglądu zgodności aktualnie dopuszczonych do użycia dodatków z przepisami nowego Rozp. do dnia 20.01.2011 r. Rozp. wprowadza wobec państw członkowskich obowiązek monitorowania spożycia i stosowania dodatków, a wobec producentów przekazywania na wniosek KE informacji o ich faktycznym użyciu. Ponadto nieznacznie zmienia zasady dotyczące znakowania substancji dodatkowych, ustala okres przejściowy dla podawania ostrzeżeń na produktach zawierających barwniki wymienione w zał. V Rozp. 1333/2008 (do 20 lipca 2010 r.). Wraz z Rozp. nr 1333/2008 opublikowane zostały 3 inne ważne akty prawne. Są to: Rozp. ustanawiające jednolitą procedurę wydawania zezwoleń na stosowanie dodatków do żywności, enzymów spożywczych i środków aromatyzujących, Rozp. w sprawie enzymów spożywczych, zmieniające dyrektywę Rady 83/417/EWG, rozp. Rady (WE) nr 1493, dyrektywę 2000/13/WE, dyrektywę Rady 2001/112/WE oraz rozp. (WE) nr 258/97, Rozp. w sprawie środków aromatyzujących i niektórych składników żywności o właściwościach aromatyzujących do użycia w oraz na środkach spożywczych oraz zmieniające rozp. Rady (EWG) nr 1601/91, rozporządzenia (WE) nr 2232/96 oraz (WE) nr 110/2008 oraz dyrektywę 2000/13/WE (odpowiednio 1331/2008, 1332/2008 i 1334/2008).